Ynglyn â Syffilis

Syffilis ar i fyny eto. Hawdd ei gael. Hawdd ei wella.

Beth ydi Syffilis?

Haint bacteriol ydi o a hwnnw’n lledaenu’n rhwydd drwy ryw rhefrol, gweiniol a geneuol. Hefyd gall merched beichiog sydd wedi’u heintio â syffilis basio’r haint ymlaen i’w baban sydd heb ei eni.

Ydi Syffilis yn broblem ddifrifol yng Nghymru?

Er bod y niferoedd yn fychan mae yna gynnydd parhaus mewn achosion o syffilis yn y blynyddoedd diwethaf gydag achosion penodol yn digwydd mewn grwpiau cymdeithasol. Er y gellir trin y rhan fwyaf o achosion o syffilis â gwrthfiotigau, gall pobl fod wedi’u heintio a heb ddangos unrhyw symptomau am flynyddoedd; Po gynharaf ceir diagnosis syffilis, po fwyaf effeithiol yw’r driniaeth, ac felly mae angen fwy o ymwybyddiaeth ynglŷn â’r haint. Gall yr haint syffilis ei wneud yn haws i rywun gael HIV neu ei basio ymlaen. Mae syffilis sydd heb gael diagnosis yn haint oes ac os caiff ei anwybyddu, mae â chanlyniadau difrifol iawn.

Pwy sydd â Syffilis yng Nghymru?

Mae achosion o syffilis wedi’u hadrodd ymysg pobl heterorywiol a dynion fydd yn cael rhyw â dynion (MSM). Er bod Syffilis yn fwy cyffredin mewn dynion sy’n cael rhyw â dynion (MSM) a dynion deurywiol, mae yna fwy o bobl yn awr yn cael eu heintio y tu allan i’r grwpiau hyn.

Sut allaf i ddweud os bydd rhywun â Syffilis?

Gall rhywun fod â syffilis a heb wybod hynny. Tra bydd rhai pobl yn datblygu symptomau gweladwy o haint syffilis, fydd eraill ddim. Yn dibynnu ar ble y byddwch yn cael rhyw, mae’n bosib na fyddwch yn gallu gweld a yw eich partner rhyw â symptomau syffilis. Symptomau neu beidio, os oes gennych chi syffilis gallwch ddal i fod yn sâl iawn a rhoi syffilis i eraill. Yr amser cyfartalog rhwng cael eich heintio â syffilis a dechrau’r symptom cyntaf yw 21 o ddyddiau, ond gall amrywio o 10 diwrnod i 90. Bydd y symptom cyntaf yn ddolur bychan, di-boen a elwir yn gornwyd. Bydd y cornwyd (dim ond un fel rheol) yn ymddangos yn arferol ar yr ardal lle’r aeth yr haint i mewn i’r corff, felly’r wain, y pidyn neu’r anws fel rheol. Gallai’r cornwyd fynd ohono’i hun ar ôl 3-6 wythnos; fodd bynnag byddwch wedi eich heintio â syffilis o hyd. Mae’n hawdd iawn pasio syffilis ymlaen i rywun pan fydd yr haint yn y cyfnod hwn.

Gall symptomau gynyddu i gynnwys brech fydd ddim yn cosi ar gledrau’r dwylo neu wadnau’r traed, tyfiannau bychan o groen, symptomau fel ffliw, chwarennau chwyddedig, colli pwysau a cholli gwallt yn anghyson. Gallai’r symptomau hyn ddiflannu hefyd heb driniaeth, ond gallwch ddal i basio’r syffilis ymlaen i bartneriaid rhywiol. Bydd heintiad â syffilis yn dilyn dilyniant o dri cham a all bara am wythnosau, misoedd neu hyd yn oed flynyddoedd.

Sut allwch chi gael Syffilis?

Fe ledaenir bacteria syffilis yn ystod rhyw geneuol, gweiniol neu refrol drwy gysylltiad â briwiau’r cyfnod cyntaf neu frech yr ail gyfnod. Gellir ei drosglwyddo hefyd drwy rannu teganau rhyw ac o fam i’w babi. Oni chân nhw eu trin, gall rhywun basio syffilis ymlaen am hyd at ddwy flynedd unwaith y bydd wedi dod yn gudd (rhwng yr ail gyfnod a’r trydydd).

Sut allaf i fy niogelu fy hun rhag Syffilis?

Defnyddiwch gondom bob amser. Gellir cael condomau am ddim o’r clinig iechyd rhywiol. Condom yw’r ffordd orau i chi eich diogelu eich hun ac eraill rhag Syffilis a Heintiau eraill a Drosglwyddir yn Rhywiol, yn cynnwys HIV. Os nad oeddech hi’n hoffi defnyddio condomau yn y gorffennol rhowch gynnig ar rai gwahanol; mae yna lawer o wahanol fathau yn awr wedi’u dylunio i gynyddu pleser a theimlad. Dylech gael profion rheolaidd ar gyfer syffilis os oes gennych fwy nag un partner rhywiol. Siaradwch â’ch doctor am eich bywyd rhywiol a pha mor aml y dylech gael prawf syffilis (a heintiau a drosglwyddir yn rhywiol).

Os cawsoch chi syffilis unwaith, gall ddigwydd eto – ac eto. Dyna pam ei bod yn bwysig cael prawf rheolaidd, yn enwedig os byddwch yn cael rhyw’n aml â phartneriaid gwahanol.

Os byddaf yn meddwl fy mod yn fy rhoi fy hun mewn perygl o Syffilis beth ddylwn i ei wneud?

Dylech fynd i gael cyngor a phrawf yn eich clinig iechyd rhywiol lleol.

I ble allaf i fynd i gael cyngor a chefnogaeth os byddaf yn poeni am Syffilis?

Pa un ai cyn neu ar ôl cael prawf Syffilis y bydd arnoch angen cymorth, mae ar gael http://www.tht.org.uk/sexual-health

Beth yw manteision cael eich profi am Syffilis?

  • Gellir gwella syffilis;
  • Gallwch ddal syffilis fwy nag unwaith, hyd yn oed os cawsoch eich trin o’r blaen;
  • Gallwch osgoi ei drosglwyddo ymlaen i eraill drwy ddefnyddio condom ar gyfer rhyw.

Ydi syffilis yn cynyddu’r risg o gael HIV neu ei basio ymlaen?

Ydi. Os ydych chi’n HIV-negyddol, bydd syffilis yn achosi briwiau (cornwydydd) a brechau, felly mae’n haws cael eich heintio ag HIV yn ystod gweithgaredd rhywiol. Mae eich risg o ran haint HIV yn cynyddu o dair i bedair gwaith os bydd eich partner rhywiol wedi’i heintio â syffilis a hefyd yn HIV-bositif.

Os ydych chi’n HIV-bositif ac mae gennych syffilis, gall hynny gynyddu eich ‘baich firaol’ (mesur o HIV yn eich gwaed). Hefyd, bydd yr HIV yn tueddu i grynodi mewn cornwydydd syffilis a hynny’n cynyddu’r risg o drosglwyddiad HIV i erial.

Profi a hunan-brofi

Y lle gorau i gael eich profi am syffilis yw mewn unrhyw un o’r gwasanaeth iechyd rhywiol integredig. Mae gwybodaeth ar ble i ddod o hyd i’ch gwasanaethau iechyd rhywiol integredig lleol i’w chael gan Galw Iechyd Cymru. Yn ogystal, mae citiau hunan-brofi ar gyfer syffilis ar gael ar-lein ac ar y stryd fawr. Cyn defnyddio cit hunan-brofi, gofalwch ei fod â marc sicrwydd ansawdd CE. Golyga hyn y gwnaiff y cit, cyn belled â’ch bod yn ei ddefnyddio’n briodol, yn gweithio’n iawn ac mae’n ddiogel. Nid oes unrhyw git hunan-brofi’n ddibynadwy 100%, ac nid yw marc CE eto’n sicrwydd fod prawf carftref arbennig yn addas ar eich cyfer chi. Os byddwch yn gwneud prawf hunan-brofi ar gyfer Syffilis ac mae’r canlyniad yn bositif, mae’n bwysig i chi gysylltu â pherson iechyd proffesiynol gyn gynted ag sydd bosib a chael y gefnogaeth emosiynol a meddygol sydd ei hangen arnoch chi.

Aseswch eich Risg. Gweithredwch.
Gallwch gael gwybodaeth am gyngor a phrofion yn eich ardal chi

Ynglyn â

Mae'r safle hwn wedi cael ei gynhyrchu gan Iechyd Cyhoeddus Cymru

Iechyd Cyhoeddus Cymru