Ynglyn â Gonorrhoea

Gonorrhoea - ANODD EI SILLAFU. HAWDD EI GAEL.

Beth yw'r hadlif (‘gonorrhoea’)?

Haint a drosglwyddir yn rhywiol (STI) yw hadlif ac fe’i hachosir gan facteria. Dyma’r haint fwyaf cyffredin ond un, â drosglwyddir yn rhywiol yn y DU ar ôl clamydia a gall arwain at anffrwythlondeb mewn dynion a merched.

Ydi hadlif yn broblem ddifrifol yng Nghymru?

Bydd oddeutu 1,000 o achosion o’r hadlif yn cael diagnosis yng Nghymru bob blwyddyn. Mae yna bryder byd-eang ynglŷn ag achosion cynyddol o hadlif sy’n ymwrthol i lawer o wrthfiotigau a ddefnyddir yn gyffredin.

Mae Sefydliad Iechyd y Byd wedi rhybuddio bod rhywogaethau o hadlif na ellir eu trin yn cynyddu, gyda nifer o achosion a gadarnhawyd wedi’u hadrodd lle’r oedd gwrthfiotigau’n aneffeithiol.

Pwy sydd â hadlif yng Nghymru?

Fe’i ceir gan fwyaf mewn pobl ifanc dan 25 oed ac mewn dynion sy’n cael rhyw â dynion. Fe allai hyn, fodd bynnag, adlewyrchu’n rhannol y rheiny sy’n mynd i gael prawf.

Sut allaf i ddweud a fydd rhywun â hadlif?

Ni fydd oddeutu 1 o bob 10 o ddynion sydd wedi’u heintio a hanner y merched sydd wedi’u heintio’n profi unrhyw symptomau, ond o’i adael heb ei drin, gall y clefyd beri anffrwythlondeb ac, mewn merched beichiog, bydd yn rhoi babanod mewn perygl o ddallineb.

Bydd symptomau hadlif yn datblygu fel rheol o fewn oddeutu pythefnos o gael yr haint, er na fyddant yn ymddangos weithiau am fisoedd lawer yn ddiweddarach. Gall symptomau gynnwys rhedlif melyn neu wyrdd, teimlad o losgi wrth biso a phoen neu deimlad poenus yn y bol.

Sut allwch chi gael hadlif?

Bydd hadlif yn lledaenu drwy ryw heb ddiogelwch a hynny drwy’r wain, rhyw geneuol neu refrol, yn ogystal â thrwy rannu teganau rhyw sydd heb eu golchi’n briodol neu eu gorchuddio â chondom newydd.

Sut ddylwn i fy niogelu fy hun rhag hadlif?

Defnyddiwch gondom bob amser. Gellir cael condomau am ddim o glinigau iechyd rhywiol. Condomau yw’r ffordd orau o’ch diogelu eich hun ac eraill rhag hadlif a heintiau eraill a drosglwyddir yn rhywiol, yn cynnwys HIV. Os nad ydych wedi hoffi defnyddio condomau yn y gorffennol rhowch gynnig ar rai gwahanol, mae yna lawer o wahanol fathau yn awr sydd wedi’u dylunio i gynyddu pleser a theimlad.

Ewch am brofion rheolaidd ar gyfer hadlif os oes gennych fwy nag un partner rhywiol. Siaradwch â’ch meddyg am eich bywyd rhywiol a pha mor aml y dylech gael profion ar gyfer Hadlif (a heintiau eraill a drosglwyddir yn rhywiol).

Os cawsoch chi hadlif unwaith, gallwch ei gael eto – ac eto. Dyna pam ei bod yn bwysig cael profion rheolaidd, yn enwedig os byddwch yn cael llawer o ryw achlysurol.

Os byddaf yn credu fy mod wedi fy rhoi fy hun mewn perygl o hadlif, beth ddylwn ei wneud?

Dylech fynd i gael cyngor gan eich Meddyg Teulu neu yn eich clinig iechyd rhywiol lleol.

I ble allaf i fynd am gyngor a chefnogaeth os byddaf yn poeni am hadlif?

Mae Galw Iechyd Cymru â gwybodaeth eang ar eu gwefan – Galw Iechyd Cymru - hadlif. Gallwch geisio cyngor hefyd gan eich Meddyg Teulu neu yn eich clinig iechyd rhywiol lleol.

Beth yw manteision cael prawf am hadlif?

  • Gellir gwella hadlif, er bod rhywogaethau ymwrthol yn dod yn fwy cyffredin;
  • Gallwch gael hadlif fwy nag unwaith, hyd yn oed os cawsoch eich trin ar ei gyfer o’r blaen;
  • Gallwch osgoi ei drosglwyddo i eraill drwy ddefnyddio condom ar gyfer rhyw.

Fydd hadlif yn cynyddu’r risg o gael HIV neu ei drosglwyddo ymlaen?

Bydd. Yn aml bydd pobl sy’n cael hadlif yn cael HIV hefyd neu y maen nhw’n fwy tebygol o gael HIV yn y dyfodol. Un rheswm yw bod ymddygiad sy’n rhoi rhywun mewn perygl o ran un haint (peidio â defnyddio condomau, partneriaid lluosog, partneriaid dienw) yn aml yn eu rhoi mewn perygl o ran heintiau eraill. Hefyd, gallai briw neu lid o un Haint a Drosglwyddir yn Rhywiol ganiatáu heintiad ag HIV a fyddai wedi’i atal gan groen sydd heb ei dorri.

Profi a hunan-brofi

Y lle gorau i gael profion am hadlif yw yn unrhyw un o’r gwasanaethau iechyd rhywiol integredig. Gellir cael gwybod ym mhle mae dod o hyd i’ch gwasanaethau iechyd rhywiol integredig gan Galw Iechyd Cymru.

Yn ogystal, mae citiau hunan-brofi ar gyfer hadlif ar gael ar-lein ac ar y stryd fawr. Cyn defnyddio cit hunan-brofi, gofalwch ei fod â marc sicrwydd ansawdd CE. Mae hynny’n golygu, cyn belled â’ch bod yn ei ddefnyddio’n briodol, y bydd y cit yn gweithio’n briodol ac yn ddiogel.

Nid oes unrhyw git hunanbrofi’n 100% ddibynadwy, ac nid yw marc CE yn unrhyw sicrwydd er hynny bod prawf cartref arbennig yn addas i chi. Os byddwch yn gwneud hunan-brawf o ran Hadlif a’r canlyniad yn bositif, mae’n bwysig i chi gysylltu â gweithiwr iechyd proffesiynol cyn gynted ag sydd bosib a chael y gefnogaeth emosiynol a meddygol sydd ei hangen arnoch chi.

Aseswch eich Risg. Gweithredwch.
Gallwch gael gwybodaeth am gyngor a phrofion yn eich ardal chi

Ynglyn â

Mae'r safle hwn wedi cael ei gynhyrchu gan Iechyd Cyhoeddus Cymru

Iechyd Cyhoeddus Cymru