Ynglyn â Dafadennau Gwenerol

Dafadennau Gwenerol

Beth yw dafadennau gwenerol?

Tyfiannau cigog bychan, lympiau neu newidiadau yn y croen sy’n ymddangos ar yr ardal wenerol neu refrol yw dafadennau gwenerol. Maent yn ganlyniad haint â’r STI firaol mwyaf cyffredin ac fe’u hachosir gan y firws papiloma dynol (HPV).

Fe achosir oddeutu 90% o’r holl achosion o ddafadennau gwenerol gan ddau straen o’r firws - math 6 a math 11.

Ni fydd y mathau o HPV sy’n achosi dafadennau gwenerol gweledol yn achosi canser gwenerol.

A yw dafadennau gwenerol yn broblem ddifrifol yng Nghymru?

Mae nifer yr achosion o episodau cyntaf dafadennau gwenerol yng Nghymru’n eithaf cyson sef oddeutu 6,000 y flwyddyn.

Pwy sydd â dafadennau gwenerol yng Nghymru?

Gall dynion a merched gael eu heffeithio gan ddafadennau gwenerol. Mae dafadennau gwenerol a chlamydia yn fwyaf cyffredin ymhlith y glasoed ac oedolion ifanc sy’n actif yn rhywiol.

Sut allaf i ddweud os bydd rhywun â dafadennau gwenerol?

Bydd dafadennau gwenerol yn ymddangos fel rheol o fewn dau i dri mis i ddatblygu haint HPV, ond mae bylchau o hyd at flwyddyn rhwng haint HPV ac ymddangosiad dafadennau wedi’u hadrodd. Nid oes yna unrhyw brawf gwaed i wirio am haint HPV actif.

Mewn merched bydd dafadennau gwenerol yn dechrau fel rheol fel lympiau bychan sy’n teimlo’n raeanog ac sy’n dod yn fwy. Mewn dynion, bydd y dafadennau’n edrych yn debyg i ddafadennau a fydd yn datblygu weithiau ar ddwylo pobl (yn gadarn ac wedi’u codi, gydag arwyneb garw).

Gall person fod â dafaden sengl, neu glystyrau o ddafadennau lluosog sy’n tyfu gyda’i gilydd i ffurfio ymddangosiad fel ‘blodfresychen’.

Bydd dafadennau’n ddi-boen fel rheol, er y gallai rhai pobl brofi symptomau cosi a llid, yn enwedig os bydd dafadennau’n datblygu o gwmpas yr anws.

Bydd rhai pobl yn profi gwaedu o’r dafadennau yn ystod rhyw. Fodd bynnag, cymeradwyir eich bod yn osgoi cael rhyw hyd nes bod eich dafadennau gwenerol wedi gwella’n llwyr.

Sut mae cael dafadennau gwenerol?

Gellir lledaenu dafadennau gwenerol yn ystod rhyw'r wain neu ryw rhefrol, a thrwy rannu tegannau rhyw. Ond does dim angen i chi gael rhyw treiddiol i basio’r haint ymlaen oherwydd fe ledaenir HPV drwy gysylltiad croen-i-groen.

Sut ydw i i’m diogelu fy hun rhag dafadennau gwenerol?

Defnyddiwch gondom bob amser. Gellir cael condomau am ddim o glinigau iechyd rhywiol. Condomau yw’r ffordd orau i’ch diogelu eich hun ac eraill rhag dafadennau ac STIs eraill, yn cynnwys HIV. Os nad ydych wedi hoffi defnyddio condomau yn y gorffennol rhowch gynnig ar rai gwahanol, mae yna lawer o wahanol fathau yn awr wedi’u dylunio i gynyddu pleser a theimlad.

Er y gall defnyddio condomau helpu i ddiogelu rhag y firws sy’n achosi dafadennau gwenerol, byddwch yn ymwybodol nad ydynt yn darparu diogelwch llwyr gan ei bod yn bosib i’r croen o gwmpas ardal eich genitalia sydd heb ei orchuddio gan y condom gael ei heintio.

Dylid osgoi rhannu teganau rhyw. Fodd bynnag, os byddwch yn eu rhannu, dylid eu golchi a’u gorchuddio â chondom newydd cyn i unrhyw un arall eu defnyddio.

Mae brechlyn, brechlyn HPV, (gweler yr adran ar wahân) ar gael hefyd ar gyfer grwpiau penodedig.

Os byddaf yn credu fy mod wedi fy rhoi fy hun mewn perygl o ddafadennau gwenerol, beth ddylwn i ei wneud?

Dylech fynd i gael cyngor gan eich Meddyg Teulu neu yn eich clinig iechyd rhywiol lleol.

Beth yw manteision cael triniaeth ar gyfer dafadennau gwenerol?

Mae triniaeth ar gyfer dafadennau gwenerol yn dibynnu ar ba fath o ddafadennau sydd gennych chi ac ym mhle y maen nhw. Nid oes arnoch angen triniaeth os nad oes yna unrhyw ddafadennau gweledol.

Mae yna ddau brif fath o driniaeth ar gyfer dafadennau gwenerol:

  • Rhoi hufen, trwyth neu gemegyn ar y dafadennau (triniaeth ar gyfer y croen);
  • Dinistrio meinwe’r dafadennau drwy eu rhewi, eu gwresogi neu eu dileu (abladiad ffisegol).

Bydd y triniaethau mwyaf argroenol yn tueddu i weithio’n well ar ddafadennau meddalach, a bydd abladiad ffisegol yn tueddu i weithio’n well ar ddafadennau sy’n galetach neu’n teimlo’n fwy garw. Weithiau fe gymeradwyir cyfuniad o driniaethau ar gyfer y croen.

I rai pobl, gall triniaeth gymryd sawl mis i ddileu’r dafadennau, felly mae’n bwysig dyfalbarhau.

I ble allaf i fynd am gyngor a chefnogaeth os byddaf yn poeni am ddafadennau gwenerol?

Mae Galw Iechyd Cymru â gwybodaeth eang ar ddafadennau gwenerol ar eu gwefan. Gallwch geisio cyngor hefyd gan eich Meddyg Teulu neu yn eich clinig iechyd rhywiol lleol.

Fydd dafadennau gwenerol yn cynyddu’r risg o gael HIV neu ei drosglwyddo ymlaen?

Canfuwyd mewn peth ymchwil fod dynion ifanc hoyw â chyfraddau HPV rhefrol arbennig o uchel. Mae HPV wedi’i gysylltu hefyd â risg uwch o ddod yn heintiedig ag HIV mewn peth ymchwil.

Aseswch eich Risg. Gweithredwch.
Gallwch gael gwybodaeth am gyngor a phrofion yn eich ardal chi

Ynglyn â

Mae'r safle hwn wedi cael ei gynhyrchu gan Iechyd Cyhoeddus Cymru

Iechyd Cyhoeddus Cymru